Аялдарга карата зомбулук жалпысынан латенттүү мүнөзгө ээ. Ал, адатта, аял жардам алуу жана коргоо үчүн кайрылганда гана белгилүү болот. Майыптыгы бар аялдар/кыздарга карата зомбулук – андан да жашыруун көрүнүш, аны аныктоо кыйын, анткени майыптыгы, жашы, жашаган жери, билим деңгээли жана башка критерийлер боюнча маалыматтар жок.

“Инклюзивдүү гендердик сезимтал журналистиканын стандарттары” окуу куралы Кыргыз Республикасынын жогорку окуу жайларынын студенттерине арналат жана алар тарабынан “Журналистика” адистиги боюнча өзүнчө курстун алкагында, ошондой эле “Социалдык жарнаманын тарыхы”, “Жарнаманы жана продуктту иштеп чыгуу”, “Массалык коммуникациянын психологиясы” курстарын окутууда өздөштүрүлүшү мүмкүн. Сунушталган материалдар студенттерге медиа сабаттуулук чөйрөсүндө гендер жана инклюзия маселелеринин актуалдуулугун түшүнүүгө жардам берет. Алар курстук жана бүтүрүүчү квалификациялык иштердижазууда эске алынышы керек

Бул видеодо эксперттер коркунуч болсо эмне кылуу керектиги, коргоо куралдарынын кандай түрлөрү бар экени жана жардам жеткиликтүү болгондо эмне өзгөрө тургандыгы жөнүндө айтып беришет.

Бул коркуу жөнүндө эмес, мүмкүнчүлүктөр жөнүндө сөз, коопсуз болуу укугу жөнүндө. Унчукпастык норма эмес, коргоо бардыгы үчүн иштеши керек экендиги жөнүндө.

▶️ Видеону көрүп, бөлүшүңүз, бул маалымат зарыл болгондорго жетсин.

Видео КРнын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлиги, КР Акыйкатчысы (Омбудсмени) жана КРнын ИИМи менен биргеликте "Социалдык технологиялар агенттиги" коомдук уюму тарабынан GFA консалтинг тобунун жана БУУнун Адам укуктары боюнча жогорку комиссарынын колдоосу менен түзүлгөн.

Бул видеодо эксперттер өз коопсуздугу үчүн кандай кадамдарды жасоого болорун жана мамлекеттик кызматтар кооптуу кырдаалдарда аялдарга кандай колдоо көрсөтөрүн айтып беришет.

Видео КРнын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлиги, КР Акыйкатчысы (Омбудсмен) жана КРнын ИИМи менен биргеликте "Социалдык технологиялар агенттиги" коомдук уюму тарабынан GFA консалтинг тобунун жана БУУнун Адам укуктары боюнча Жогорку комиссарынын башкармалыгынын колдоосу менен даярдалган.

Бул тууралуу бүгүн жана күн сайын айтабыз, анткени адам укуктары коопсуз болуу укугунан башталат.
Биз инклюзивдүү коом үчүн!
Биз зомбулукка каршыбыз!

▶️ Көрүп, бөлүшүңүз. Коопсуздук — бул артыкчылык эмес, укук.
Видео КРнын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлиги, КР Акыйкатчысы (Омбудсмени) жана КРнын ИИМи менен биргеликте "Социалдык технологиялар агенттиги" коомдук уюму тарабынан GFA консалтинг тобунун жана БУУнун Адам укуктары боюнча жогорку комиссарынын колдоосу менен түзүлгөн.

Роликте — чыныгы окуялар, эксперттик пикирлер, системага каршы чакырыктар жана зомбулукка, басмырлоого жол жок, бир гана теңдик жана сый-урматка үндөө.
Кыргызстанда 200 миңден ашуун майыптыгы бар адам бар. Көбү зомбулукка жана басмырлоого дуушар болушат. Бирок биз аң-сезимдүү коом катары бардык тоскоолдуктарды талкалай алабыз!
Эгер сизге жардам керек болуп жатса, сөзсүз жардам сураңыз!

Балдар үчүн ишеним телефону: 111
Милиция: 102
Кыргыз Республикасынын Омбудсменинин ыкчам байланыш телефону: 115.

Басылма эӊ биринчи кезекте аялдарга жана кыздарга карата санариптик зомбулук жаатындагы маалыматтуулукту жогорулатууга, коомдук талкууга түрткү берүүгө, алдын алуу жана жооп кайтаруу чараларын жогорулатууга багытталган. «Санариптик зомбулук» термини Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында азырынча бекитиле элек болсо да, анын айрым көрүнүштөрү учурдагы ченемдер менен жөнгө салынууда. Бул документ мындан аркы адвокацияга, окутууга жана гендердик зомбулуктун бул түрүнө каршы аракеттерди көрүүнү жакшыртууга негиз катары кызмат кыла алат.

Зомбулук учурларын чагылдырууда кандай сүрөттөр жана видеолор колдонулбашы керек?

Базалык изилдөөнүн максаты - фокус-топтор аркылуу максаттуу топтордон маалыматтарды, ой-пикирлерди топтоо жолу менен КР ЖОЖдорунун журналистика факультеттеринин, ММКнын ишмердигинин гендердик аспектилери боюнча учурдагы кырдаалды аныктоо жана талдоо. Ошондой эле, изилдөө аялдар, жаштар, айрыкча айыл жергесинде, анын ичинде майыптыгы бар адамдар туш болгон ММКдагы гендердик көйгөйлөрдүн репрезентациясынын өзгөчөлүктөрүн аныкташы керек.

Аялдар менен кыздар аялуу болгон тармактардын бири-гендердик зомбулук. Мурда аялдардын укуктарына карата кабыл алынган концептуалдык мамиледе алардын турмуш чындыгы жана аялдар системалуу түрдө зордук-зомбулукка, дискриминацияга жана кысымга кабылып жаткандыгы эске алынган эмес. Ошондуктан, салыштырмалуу жакынкы мезгилге чейин аялдардын чыныгы абалы адам укуктарына тиешелүү ченемдердин системасында адекваттуу чагылдырылган эмес. Активисттердин ишмердүүлүгү, укук коргоо механизмдеринин иши жана мамлекеттердин күч-аракеттери адам укуктары жаатындагы нормалар системасын кеңейтүүдө жана оңдоодо чечүүчү ролду ойноду, анткени ал бул укуктардын бузулушунун өзгөчө гендердик аспектилерин эске алууга мүмкүндүк берет жана ошону менен аялдарга кыйла ишенимдүү коргоону камсыз кылат.

Аялдардын лидерлиги жана анын заманбап коом үчүн мааниси тууралуу талкууларда майыптыгы бар аялдарга көңүл буруу зарыл. Алар көп учурда кабылган тоскоолдуктарга жана стереотиптерге карабастан, биздин коомдо маанилүү ролду ойнойт.

Майыптыгы бар аялдар мыкты лидерлик жөндөмдөрүн гана көрсөтпөстөн, күн сайын тоскоолдуктарды жеңип, бизди өздөрүнүн күчү жана туруктуулугу менен шыктандырып келишет. Алардын тажрыйбасы, акылмандыгы, таланты өз потенциалын көрсөтүүгө мүмкүнчүлүк түзүлсө, коомго чоң пайда алып келет.

Цель проведения Диалога- совершенствование устойчивых практик диалога между государственными органами и женщинами, представляющие различные группы населения Кыргызской Республики.

Жолугушууда “InKoom” долбоорунун координациясы менен даярдалган, майыптыгы бар аялдардын жана кыздардын кызыкчылыгын коргогон 5 аялдан турган “БИЗ БАРБЫЗ!” тобу сөз сүйлөштү.

Бул колдонмо ЖМКлардын ишмердигинде адам укуктарынын жана гендердик теңчиликтин баалуулуктарын түшүнүүнү, окуяларды гендердик-сезгичтик менен чагылдыруу көндүмдөрүн, гендердик-туура тилди колдонууну, гендердик басмырлоонун формасы катары гендердик стереотиптерди чагылдыруудан алыс болгон гендердик-сезимтал контентти жана визуализацияны жайылтууну калыптандырууга жана колдоого багытталган.
Колдонмо журналисттер, редакторлор, мамлекеттик жана муниципалдык органдардын басма сөз кызматтарынын кызматкерлери, ошондой эле социалдык медианын жигердүү ишмерлери үчүн арналган.

"InKoom" долбоорунун координатору Бактыгүл Исланбекова Жамааттык медианын "Эл собол" берүүсүнүн түз эфиринде майыптыгы бар адамдар туш болгон тоскоолдуктар, зордук-зомбулук жана алардын экономикалык мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү боюнча жүргүзүлүп жаткан субгранттардын максаттары жөнүндө айтып берди.

Жамааттык медиага берген маегинде, мектеп китептеринин гендердик дискриминацияга каршы экспертизанын иши боюнча "InKoom" долбоорунун координатору Бактыгүл Исланбекова жүргүзүлүп жаткан аракеттер тууралуу айтып берди.

Исланбекова мектеп китептеринде кыздар жана уулдар үчүн белгилүү стереотиптердин жайылышы, ошондой эле кыздардын жана балдардын ролдорун тарбиялоодо пайда болгон теңсиздик маселелерине көңүл бурду. Анын айтуусунда, мектеп программасындагы китептерде көп учурда кыздар үй-бүлөдөгү ролду гана көрсөтүп, билим берүү жана карьера мүмкүнчүлүктөрүнө келгенде эркектердин образдары басымдуулук кылат.

Гендердик жана антидискриминациялык экспертиза боюнча команда мүчөсү Татьяна Матохина Kaktus.media интервьюсунда мектеп китептеринде гендердик тең салмакты сактоонун маанисин жана мугалимдердин өздөрү гендердик стереотиптерден кантип кутулууга болорун түшүндүрдү.

Аудиториянын жаңылыктарга болгон муктаждыгынын универсалдуу модели.

Кыргыз Республикасында аялдарга карата зомбулуктан жана басмырлоодон коргоонун кепилдиктери. Универсалдык мезгилдүү баяндаманын сунуштары.

Кыргыз Республикасындагы ЖМКнын ишинин гендердик аспектилери боюнча базалык изилдөө

Гендердик ролдор жана стереотиптер, жек көрүү, дискриминация

Кыргызстанда гендердик жана инклюзивдик өнүгүү: көйгөйлөр жана сунуштар

Теңдикке жана социалдык айырмачылыктарга мамиле

Консультативдик кеңештин отуруму

Өзгөчө жана кризистик кырдаалдарда аялдар менен балдарга карата зомбулук опурталын азайтуу боюнча мамлекеттик бийлик жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, ошондой эле башка уюмдардын жана жарандардын өз ара биргелешип аракеттенүү тартиби жөнүндө ЖОБО (Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2019-жылдын 22-августундагы N 418 токтому менен бекитилген)

Аялдар менен эркектердин теңдиги – бул экөөнө тең бирдей укуктарды, мүмкүнчүлүктөрдү жана ресурстарды камсыз кылуу дегенди билдирет. Бул түшүнүк эркектер менен аялдар коомдук турмушта, экономикада, саясатта жана үй-бүлөдө бирдей шарттарда иштөөсүнө, билим алуусуна жана өз потенциалын толук ишке ашыруусуна мүмкүнчүлүк берүүнү көздөйт. Теңдик дегенде аялдар жана эркектердин айырмачылыктарын эске алуу менен, аларга бирдей шарттарды түзүү маанилүү.

Экөө тең бала кезинен архитектор болууну самашкан, бирок убакыт өткөн сайын алардын кесипке болгон жолу эки башка багытта кетти. Сиздерди убакытты артка түрдүрүп, ушул жылдар аралыгында эмне болгонун карап көрүүгө чакырабыз.

Изилдөөлөр көрсөткөндөй, кыздар көбүнчө билим берүү, саламаттыкты сактоо жана тейлөө тармактарын тандашат — бул тармактар аз айлык акы алган адистиктердин катарына кирет. Кесип тандоого коомдогу стереотиптердин таасири чоң. Бирок биз бул көрүнүштү өзгөртө алабыз! Дубал эмес, тепкичтерди куралы, гендердик стереотиптер адамдын тагдырын чечпеши керек.

Бул видеодо жыныс, гендер жана гендердик ролдор кандай экени талкууланат. Гендер аялдар менен эркектердин ортосундагы универсалдуу биологиялык айырмачылыктарды билдирет. Биологиялык айырмачылыктарга ролдордогу анча-мынча айырмачылыктарды гана кошууга болот. Гендер – аялдар менен эркектердин социалдык жүрүм-турумун жана алардын бири-бири менен болгон мамилелерин аныктоочу маданий мүнөздөмөлөрдүн спецификалык жыйындысы. Демек, гендер жөн гана аялдарга же эркектерге эмес, алардын ортосундагы мамилелерге жана бул мамилелердин социалдык жактан кандайча түзүлөөрүнө, б.а. коомдогу жыныстар ортосундагы бул мамилелерди коом кантип куруп жатканында. Гендердик ролдор - бул эркектик жана аялдык катары кабыл алынган иш-аракеттерди, милдеттерди жана жоопкерчиликтерди аныктаган үйрөнгөн жүрүм-турум. Гендердик ролдор бир маданияттын ичинде да, башка маданияттарда да туруктуу, өзгөрүлмө, ар түрдүү эмес. Башка сөз менен айтканда: коомдогу ролдор гендер тарабынан алдын ала аныкталбайт - алар гендердик адилеттүүлүк проблемасын колдогон же тескерисинче курчутуучу коомдук түзүлүш тарабынан белгиленет.

2022-2026-жылдарга Кыргыз Республикасында аялдар ишкердигин колдоо жана өнүктүрүү боюнча программаны бекитүү жөнүндө

КР Өкмөтүнүн 2012-жылдын 27-июнундагы №443 "2020-жылга чейин гендерлик теңчиликке жетишүү боюнча Кыргыз Республикасынын улуттук стратегиясы жана 2012-2014-жылдарга Кыргыз Республикасында гендерлик теңчиликке жетишүү боюнча иш-аракеттердин улуттук планы жөнүндө" токтому

КР Өкмөтүнүн 2019-жылдын 11-ноябрындагы № 600 "Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2012-жылдын 2-майындагы № 268 "Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Гендердик өнүктүрүү боюнча улуттук кеңешти түзүү жөнүндө" токтомуна өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу" токтому

КР Өкмөтүнүн 2019-жылдын 1-августундагы № 390 "Үй-бүлөлүк зомбулуктан сактоо жана коргоо тартиби жөнүндө" токтому

Кыргыз Республикасынын 2011-жылдын 14-июлундагы № 98 "Жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоо жөнүндө" Мыйзамы

КР Өкмөтүнүн 2010-жылдын 8-декабрындагы № 319 "Кыргыз Республикасынын мыйзамдан келип чыгуучу актыларын укуктук, укук коргоо, гендердик, экологиялык, антикоррупциялык экспертизадан өткөрүү тартиби жөнүндө нускаманы бекитүү тууралуу" токтому

КР 2017-жылдын 27-апрелиндеги № 63 "Үй-бүлөлүк зомбулуктан сактоо жана коргоо жөнүндө" Мыйзамы

Кыргыз Республикасынын Мыйзамы "Эркектер менен аялдар үчүн бирдей укуктар менен бирдей мүмкүнчүлүктөрдүн мамлекеттик кепилдиктери жөнүндө"

Кыргыз Республикасынын 2011-жылдын 2-июлундагы № 68 "Кыргыз Республикасынын Президентин жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын шайлоо жөнүндө" конституциялык Мыйзамы

Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинде мыйзам долбоорлорун адистештирилген экспертизаларынын айрым түрлөрүнөн өткөрүү боюнча" Стандарттар

КР 2021-жылдын 27-октябрындагы № 125 "Мамлекеттик жарандык кызмат жана муниципалдык кызмат жөнүндө" мыйзамы

"Кыргыз Республикасынын аялдары жана эркектери" статистикалык жыйнагы 2018-2022-жылдагы калк, мамлекеттик башкаруу органдарындагы аялдардын жана эркектердин өкүлчүлүгү, иш менен камсыздуулук жана жумушсуздук, жашоо деңгээли, билим берүү, калктын саламаттыгы, укук бузуулар жана ошондой эле үй-бүлөдөгү зомбулук боюнча маалыматтарды камтыйт. Башкаруу органдарынын кызматкерлери, илимий, эксперттик чөйрөсүндөгүлөр, профессордук-окутуучулук курамы, аспиранттар жана студенттер,
башка кызыккан колдонуучулар үчүн арналды.

Басылмада расмий статистиканын, ведомстволук статистиканын маалыматтары, ошондой эле 2014 жана 2018-жылдары жүргүзүлгөн Көп көрсөткүчтөр боюнча кластердик иликтөөлөрдүн (КККИ) жыйынтыктары пайдаланылган. Негизги басым жынысы, жаш курагы, билим деңгээли жана кирешелери, ошондой эле аялдар менен эркектердин жашаган жери боюнча бөлүштүрүү менен жеткиликтүү көрсөткүчтөргө анализ жүргүзүүгө карай жасалган.

Дүйнө жүзү боюнча кыздар диний дискриминациядан улам билим алуу мүмкүнчүлүгүнөн ажырап калууда. Диний ишенимдер билим алуу укугуна шек келтирбеши керек!

Кыргызстанда кыздардын 12%дан ашыгы бойго жете электе турмушка чыгат. Эрте никеге туруу кыздардын билим алуусуна жана өнүгүүсүнө терс таасирин тийгизип, зордук-зомбулукка дуушар болушун күчөтөрүн изилдөөлөр тастыктайт.

Аналитикалык отчет
«Кыргыз Республикасынын билим берүү системасынын гендердик өлчөмү»

Факультативдик протоколду ратификациялоо Кыргызстанда
адам укугун коргоо механизмин күчөтөт жана Конвенциянын
жоболорун натыйжалуу ишке ашырууну камсыз кылат.

Изилдөөнүн максаты болуп инклюзия көз карашынан өлкөдөгү гендердик теңчиликтин учурдагы абалын түшүнүү.
Авторлор майыптыгы бар кыздар жана аялдар өздөрүнүн: жалпы жана кесиптик билим алуу укугу; татыктуу жашоону камсыз кылууга мүмкүндүк берүүчү эмгекке жана ишке орношуу укугу, репродуктивдүү жана сексуалдык ден соолукка жана тиешелүү кызматтарды алууга укук, саясий укуктар, атап айтканда, шайлоо укугу сыяктуу укуктарын ишке ашырууда туш болгон көйгөйлөрдү аныктоого басым жасашкан. Ошондой эле, изилдөөдө майыптыгы бар кыздар жана аялдар дуушар болгон зордук-зомбулук маселелери чагылдырылган

Кыргыз Республикасында саясаттагы аялдарга карата зомбулук: изилдөөнүн жыйынтыктары

Кыргыз Республикасынын Президенттик шайлоосунун мөөнөттөн эрте өткөрүү жана уюштуруу жол-жобосуна байкоо жүргүзүү жөнүндө. Гендердик мониторингдин жыйынтыктары. 10-янврь 2021-жыл.

Гендердик теңчиликти илгерилетүүнүн Cтандарттык модели (Op1) «ДаткАйым – Гендердик теңчиликке жаңыча жетишүү» долбоорунун
биринчи жана негизги жыйынтыктарынын бири болуп саналат! (EuropeAid - Демократияны
жана адам укуктарын колдоонун Европалык инструменти – 2018-2019-ж. Кыргызстанды
колдоонун мамлекеттик программасы).
Бул Документ Кыргызстандагы жана Европадагы эң мыкты тажрыйбаларды чогултуу
процессинин жыйынтыктарын жалпылайт – бул “Эң мыкты тажрыйбалардын жыйнагы” (А 1.3)
Отчетунун иштелип чыгышына алып келди – жана Фокус-топтордун ишинин негизинде
долбоорго тартылган максаттуу категориялардын аныкталган муктаждыктары.

Гендердик стереотиптер - аялдар менен эркектердин жүрүм-туруму жөнүндө
маданиятта калыптанган жалпыланган ишенимдер. Бул зыянсыз көрүнгөн
мамилелердин жана сөздөрдүн зыяны гендердик дисбаланс каралса айкын болот.
Ролик "HERo - Даткайым - гендердик теңчиликти жаңыча алга жылдырабыз" долбоорунун
алкагында даярдалып, долбоор "Социалдык Технологиялар Агенттиги" КБ жана "Данило Дольчи" чыгармачылык өнүктүрүү борбору тарабынан Европа Бирлигинин финансылык колдоосу менен ишке ашырылууда

Гендердик сезимтал журналистика деген эмне?
Гендердик сезимтал журналистика – бул
медиа контентти гендердик мааниге ээ
болгон жана зыяндуу стереотиптерди
күчөтпөстөн, аялдар менен эркектерди
адилеттүү чагылдырган ыкма менен түзүү практикасы.

Дата журналистика деген эмне?
Дата журналистика – бул
журналисттик окуяларды түзүү
үчүн маалыматтарды чогултуу,
тазалоо, уюштуруу, талдоо,
визуалдаштыруу жана
жарыялоо.

Саясат, экономика,
билим берүү: гендердик срез

Шектенүү
стереотиптер,
дискриминация
(басмырлоо)

Үй-бүлөлүк зомбулуктан сактоо жана
коргоо боюнча жергиликтүү комитеттердин
мүчөлөрү үчүн практикалык колдонмо

Бул Колдонмо коммерциялык эмес уюмдардын (КЭУ) мамлекеттик органдар
жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары (ЖӨБ) менен өз ара
аракеттенүүсүндө гендердик маселелерди камтуу үчүн жарандык сектордун
өкүлдөрүнүн потенциалын жогорулатуу боюнча иштөөнү каалаган кызматкерлерге
арналган.